DANIEL PANE

SELAMAT DATANG DAN MENIKMATI YANG TELAH DISAJIKAN

Rabu, 04 Februari 2026

BAHAN HATORANGAN EPISTEL MINGGU SEXAGESIMA: MINGGU, 08 FEBRUARI 2026; EFESUS/ EPESUS 1: 3 - 10

 

BAHAN HATORANGAN EPISTEL
 MINGGU SEXAGESIMA
MINGGU, 08 FEBRUARI 2026
EPESUS 1: 3 – 10

DIPASUPASU ASA GABE PASUPASU

Oleh: Pdt. Daniel Bonardo Pane, M.Th.

Patujolo

              Horas ma di hamu saluhutna! Autsura adong sipilliton, dia do na tapillit sian na dua on: hamoraon manang hapogoson? Torop do jolma mamillit hamoraon nang pe sai adong deba jolma mamillit hapogoson. Di hata ende “alusi ahu” ianggo hamoraon ima sada sian ragam na pinarsinta ni halak batak. Boasa hita naeng mamora? Somalna do di pangantusion ni angka jolma sahalak na mamora ima sahalak na tarpasupasu ngoluna jala halak na sangap, nampuna hata, jala sitangitangihon do ianggo hatana, jala nampuna huaso; alai ianggo halak na pogos haleaon do i dietong, jotjot do tu panggadisan, ndang pola sai ditangihon torop jolma ianggo hatana jala ndang adong huasona di humaliang. Naeng do hita mamora jala dapotan pansamotan di ngolunta; Dao ma sian ngolunta hapogoson manang hahurangan. Adong do hata ni halak batak songon on: simbora gukguk duldul otik; mamora hita luhut sumurung au otik. Hata ni halak batak on paboahon hirim do nian roha asa sude dongan, dohot humaliangta mamora jala dapot parsaulian alai naeng ma nian sumurung hamoranta otik sian na asing. Unang nian dos, alai naeng ma lobian sian angka na asing. Ragam do ulaon na diulahon angka jolma asa mamora ibana, isarana padot di angka ulaonna (maradi pe ibana ndang sanga), adong na manungkun datu dohot mangido pasupasu sian tondi ni naung mate songon i nang mamangke gogo ni sibolis na boi mambahen mamora.

              Adong do halak na mora alai ginjang do rohana, ingkon sitangihonon ni jolma hatana jala lomolomo ni rohana do na ingkon saut. Parange na sisongon on ma na manghorhon hasesega manang persoalan di sada punguan. Alai ndang sude na mora na songon i. adong do deba halak na mora parroha na serep, na olo mangurupi na hurangan jala mampanghorhon hadameon dohot hademakhon do hamoraonna i tu humaliang. Turpuk jamita epistelta sadari on ima sosososo ni apostel Paulus tu ruas ni huria na adong huta Epesus asa marningot nasida di angka basabasa ni Debata di ngolunasida na manghorhon hamoraon di parbinotoan, di sinamot, jala naeng ma marudut tu panghorhonon hamoraon di partondion. Asa lam tu antusna hita mangantusi turpuk jamita on, masuk ma hita tu hatorangan ni turpuk.

 

Hatorangan ni Turpuk

              Ia huta Epesus ima sada sian torop huta na maju di harajaon ni Rom, huta na adong di pesisir Ionia di Selçuk sinuaeng digoari propinsi İzmir, Turki. Si Paulus manurathon suratna on mandapothon huria na di huta Epesus uju di hurungan ibana, ala dibege ibana halak Epesus naung Kristen tongtong dope madabu tu ulaon manang hasomalan na maralo tu hata ni Debata, isarana manomba ganaganaan ni halak Junani, jala debata na digana halak Epesus margoar Artemis. Tongtong dope disomba jala dihaporseai halak Kristen na di huta Epesus anggo Artemis, ima debata na mangalehon hagaburon (kesuburan) dohot hagabeon na mangalehon hamoraon dohot hasangapon tu halak Epesus, jala parsidohot do deba sian nasida na olo marsomba tu kesar. Hinorhon ni i do disurathon si Paulus suratna on laho mangapoi, mamodai dohot manosoi halak Kristen na di huta Epesus mangolu jala marparange di bagasan Jesus Kristus. Marhite suratna on, si Paulus mangondolhn taringot sangkat ni Debata asa saluhut na tinompa songon i nang halak Kristen marhasadaon di bagasan Jesus Krsitus na gabe uluan (pat. Ep. 1: 10).

              Torop do halak Kristen na di huta Epesus na mamora di parartaon dohot mamora di parbinotoan taringot tu parngoluon. Alai hamoraon i manghorhon hasesega punguan ni ruas huria i. Mangahut tu dirina sandiri do hamoraon i dipangke. Tutu do tung mansai ringkot hamoraon di parartaon dohot di parbinotoan alai adong dope hamoraon na tung mansai ringkot adong di hita, ima mamora di partondion. Hamoraon di partondion ndada marharoroan i sian portibi on, jala na so boi tuhoron manang binuat sian portibi on ala ndang tuk sude hamoraon dohot haulion ni portibi on laho manuhor manang mandapot hamoraon di partondion; na so boi do tangkoon manang segaon ni jolma ianggo hamoraon ni partondion on. Hamoraon partondion marharoroan sian pasupasu partondion na sian banua ginjang, di bagasan Jesus Kristus. Hamoraon partondion ima harajaon ni Debata naung patar di bagasan Jesus Kristus. Mateus 6: 33 didok: “Sai jumolo ma lului hamu harajaon ni Debata dohot hatigoranna, dung i tambahononna do sude angka ondeng tu hamuna!”. Alani i, tung mansai ringkot situtu do jumolo mangalului harajaon ni Debata na gabe bona ni pasupasu partondion na manghorhon hamoraon ni partondion di ngolunta. pasupasu partondion tarida do i sian parange na mamparbuehon parbue Tondi (Gal. 5: 22); pasupasu partondion ima parange ni Jesus Kristus na gabe tiruonta sipardame, parholong di saluhutna nang pe adong jolma na mangarsahi jala mambahen na jat tu hita alai ingkon boi ma tahaholongi ibana jala na so jadi mambaloshon na jat alo ni na jat; gogo dohot pos ni roha di panghirimon nang pe ingkon mamolus hasusaan di ngolu on; hasesaan ni dosa dohot haluaon na pinatupa ni Debata di bagasan Jesus Kristus; dohot teantanan na manongtong ima hangoluan dohot olopolop na manongtong di habangsaNa.

              Alani i do tama do pujionta Jahowa Debata, Ama ni Tuhanta Jesus Kristus na mangalehon tu hita ragam pasupasu partondion sian banua ginjang di bagasan Jesus Kristus (ay. 3). Jahowa Debata do mual ni pasupasu banua ginjang. Lehonon ni Jahowa Debata do pasupasu partondion i ndada manghorhon hasesega di punguan ni huria manang hatahuton/ mabiar ditangko manang dibuat jolma. Manghorhon hadengganon, hadameon dohot hasadaon do ianggo pasupasu partondion. Na olo mangajari, manuturi dohot maminsang halak di bagasan roha na serep, roha na lambok dohot manangianghonsa. Dilehon Jahowa pe pasupasu partondion tu hita ndada holan tu dirinta manang gabe so tu hita, alai naeng ma gabe pasupasu tu humaliangta. Ndada hinorhon silehonlehon di sinamot na gabe pasupasu alai na boi patupahon dame, mangajari, manuturi, manangianghon angka jolma na marhapatean tu hasadaon di bagasan Jesus Kristus.

              Naeng ma jumpang di parsaoran ni huria na di huta Epesus parange na badia jala so hasurahan di adopanNa i, di bagasan holong ni roha (ay. 4). Ndada sian hadirionta sandiri asa dilehon Debata, Anak-Na Tuhan Jesus Kristus na gabe Sipalua tu hita; ndada ala jala sian hadirionta do asa dipatupa Debata hasesaan ni dosa dohot haluaon tu hita. Alai tung holan ala asi ni rohaNa sambing do. Ima pamilliton na pinatupa ni Debata tu hita asa gabe ampunaNa do hita di bagasan Jesus Kristus na marparengehon parange na badia. Parange na badia jala na so hasurahan ima parange na so sarombang dohot parange ni portibi on, jala na so sarombang dohot parange ni jolma na so porsea jala na so mian di bagasan Jesus Kristus. Jumpang ma roha na togu manghaporseai jala na so jadi mandele di haporseaonna molo pe ro angka sitaonon; naeng ma jumpang roha na olo mangurupi donganna na gale dohot na hurangan; mamareahi hadameon, hasintongan dohot hatigoran di ngoluna; jumpang roha na manghaholongi donganna dohot musuna pe; na so jumpang roha na olo mambaloshon na jat alo ni na jat. Diihuthon manang di ula ma angka na denggan na manghorhon hasonangan di humaliang jala na tau gabe halomoan ni rohaNa (pat. Ay. 5 - 7).

              Dilehon Debata Ama, Anak dohot Tondi Parbadia pe pasupasu partondion, ndada na gabe marujung tu dirinta alai marudut do gabe pasupasu tu halak na asing. Dipillit jala ditodo do hita gabe anak ni Debata na marlapatan nunga gabe ampuna ni Debata do hita asa boi do tapatuduhon jala tapabotohon tu angka na torop habasaon dohot habasaron ni Debata di ngolunta, jala hita ma gabe parhitean ni Debata laho pasahthon pasupasu partondion songon naung dilehonNa jumolo tu hita. Lam torop ma halak na so porsea hian, gabe porsea; halak parjahat gabe disolsoli ma pangalahona laos marhamubaon ni roha; lam torop ma angka soara mamuji jala marhatopothon Jesus Kristus, Tuhan jala Sipalua jala nasa ulu ni tot marsomba tu Ibana. Laos i do na gabe hagogok ni tingkina, mandok: pasadahon di bagasan Krsitus i sasudena, na di banua ginjang dohot di atas tano on (ida ay. 8 – 10).

 

Hahonaan ni Turpuk

              Sahat ma pasupasu partondion tu hita hita di bagasan Jesus Kristus, Tuhan jala sipalua. Ragam pasupasu partondion naung tajalo jala naung sahat tu hita, angka parhalado dohot ruas ni huria. Pasupasu partondion na so boi disuhat sian godang ni sinamot, arta, timbo ni hasangapon. Pasupasu partondion naung sahat tu hita ima Jesus Kristus. Di bagasan diriNa do singkop dipatupa Debata haluaon tu hita, naung paluahon hita sian gomgoman ni dosa dohot soropna; maruli ma hita di hangoluan na so ra suda. Ndang margogo jala ndang marhuaso be dosa i di hadiron ni halak na porsea. Ala ni i ma unang be pasahat dirinta dohot ngolunta laho manggohi hagiot ni dosa, jala unang paloas ruas pamatangta gabe dalan mangulahon dosa. Gabe badia ma hita angka naung ditobus jala naung dipillit Debata di bagasan Jesus Kristus, na mamparangehon parange na denggan isarana gabe sipardame, siparholong, na olo manalpuhon angka na hasalaan; na olo pasingkophon angka na humurang jala i do na gabe pasupasu hita tu angka humaliangta.

              Tutu do nian tung mansai ringkot do tu hita hamoraon di sinamot, hamoraon di parbinotoan dohot di hasangapon na di portibi on alai unang lupa hita mangido dohot manghirim hamoraon di partondion. Molo pe adong di hita hamoraon di parartaon manang di sinamot; hamoraon di parbinotoan dohot di hasangapon naeng ma tapangke i gabe pasupasu tu humaliangta. Isarana mangurupi halak na pogos, mampargogoihon halak na dangol, mangapuli angka na marsak, mandaoni angka na marsahit, patupa hadameon dohot hademakhon dohot lan ulaon na denggan na asing na manghorhon hasadaon di bagasan Jesus Kristus. Ala ni i, las ma rohanta naung manjalo pasupasu na sian Debata alai ingkon botoonta do ndada na marujung pasupasu i tu hita, alai naeng ma marudut gabe pasupasu tu humaliangta na marhapatean tu hamuliaoni Debata. Amen.

BAHAN HATORANGAN JAMITA MINGGU SEXAGESIMA: MINGGU, 08 FEBRUARI 2026; 1 MUSA/ KEJADIAN 12: 1 - 5

 

BAHAN JAMITA
 MINGGU SEXAGESIMA
MINGGU, 08 FEBRUARI 2026
1 MUSA 12: 1 – 5

 DIPASUPASU ASA GABE PASUPASU

Oleh: Pdt. Daniel Bonardo Pane, M.Th.

Patujolo

              Parhorasan dohot panggabean ma di hamu amanami dohot inanami na hinaholongan di bagasan Jesus Kristus, Tuhan jala Sipalua. Di minggu sadari on, masuk ma hita minggu sexagesima na marlapatan onom pulu (60) ari andorang so jumpang ari paskah. Di minggu sexagesima diondolhon taringot pamillithon manang panjouon dohot haoloon na polin manggohi panjouon i. Panjouon na nidok di minggu sexagesima ima panjouon na marharoroan sian Jahowa. Molo manghatahon taringot pamiliton dohot panjouon marudut do i tu parsuruon laho manopot sitopoton manang mandok sidohonon. Ndang na gabe so manang maradi alai borhat dohot ulahon. Turpuk jamitanta sadari on, ima pamilitton dohot panjouon sahalak na margoar si Abram asa borhat ibana tu inganan sitopotonna hombar tu hata na binegena. Tung tangkas do idaonta adong bagabaga ni Jahowa Debata tu si Abram di panjouonNa i tu ibana. Asa lam tu antusna hita mangantusi turpuk jamita on, masuk ma hita tu hatorangan ni turpuk.

 

Hatorangan ni Turpuk

              Turpuk jamita on ima patujolo barita haborhatan ni si Abram sian Ur-kasdim tu tano Kanaan. Ur-kasdim, ima huta hatubuan ni si Abram dohot keluargna. Ragam do pandohan na bisuk mangalehon hatorangan taringot huta i. Adong do pande bisuk mandok ianggo huta Ur-Kasdim ima huta di Ur na maringanan Sumeria (nuaeng didok huta Tall al-Muqayyar manang Tall al-Mughair) hurang lobi 300 tungkan anggoni Baghdad, Mesopotamia tungkan dangsina na jonok tu sunge Euprat. Na deba muse mandok, ianggo Ur-kasdim ima Mesopotamia tungkan utara jonok tu Haran (Turki) hombar tu hadomuan halak Aram dohot Kasdim. Molo ugamo na dipeop halak Ur-kadim ima ugamo Polies na manomba tu torop ni ganaganaan. Sada sian torop ni ganaganaan na disomba halak Ur kasdim ima debata bulan na margoar debata Nanna na dihaporseai debata na mangaramoti dohot mangondihon halak Mesopotamia jala debata na mangarajai langit dohot pardalanan ni partingkian di portibi; dihaporseai halak Mesopotamia di partingkian i do anggo debata Nanna do mangalehon habornohon ni angka tano, inganan hangoluan angka suansuanan, pahanpahanan dohot jolma di atas ni tano. Molo tajaha Josua 24: 2 boi do botoonta ianggo si Tera, ama ni si Abram dohot si Nahor mangoloi angka debata sileban do nasida, molo dohot do ama ni si Abram manomba angka debata sileban, tontu si Abram pe dohot do mangulahon i. sian pigapiga referensi mandok, anggo keluarga si Tera ima keluarga na daulat manomba angka sisombaonna.

              Di sada partingkian na so hea ditagam si Abram, adong soara na binege si Abram mandok asa bungkas ibana sian huta hatubuanna tu tano na naeng sitopotonna. Sungkunsungkun, ai nunga ditanda si Abram na Jahowa do na manghatai dohot ibana? Molo taida di 2 Musa 6: 3 ndang dipapatar Jahowa dope goarNa Jahowa tu si Abram, alai dipapatar do diriNa ima Debata na sun hinagogo. Sungkunsungkun muse, antong boasa olo si Abram? Molo tarunut hatorangan taringot hadaulaton si Tera dohot si Abram, hinorhon ni hadaulatonna i do gabe dioloi. Boi do didok dioloi si Abram panjouon i hinorhon ni hadaulatonna do nang pe dang diboto ibana na Debata dia do na nioloanNa i. Alai adong na mansai ringkot idaonta di ayat 1 turpuk jamita on ima disuru Jahowa do asa bungkas si Abram sian tano hagodanganna dohot sian hatubuanna dohot sian baga ni amana tu tano sipatuduhononku tu ibana. Molo disuru bungkas marlapatan disuru laho, borhat jala ndang be mulak tusi. Asing luat manang bangso asing do hasomalanna songon i do nang debatana. Ganup luat manang bangso sai adong do debata na disomba hombar tu haporseaon ni luat manang bangso i. Molo adong soara na mandok “Bungkas ma ho sian tano hagodanganmu dohot sian hatubuanmu dohot sian bagas ni amam tu tano sipatuduhononku tu ho” marlapatan tadinghon ma hasomalanna dohot tadinghon debatana. Bungkas tu tano sipatuduhonon ni Debata, marlapatan masuk ma ibana tu hasombalan na imbaru jala ingkon manghaporseai debata na imbaru na marasing sian debatana hian. Tontu, na so jadi debata Nanna marsuru si Abram asa manadinghon ibana. Jala on na na naeng sidohonon di ayat 1 on ianggo hadaulaton dohot haoloon ni si Abram manggohi soara dohot parsuruon i ima hadaulaton dohot haoloon tu Debata na gumogo sian Nanna, ala debata Nanna holan manggomgom Ur kasdim dang sahat tu luat na asing. Debata na mangarajai lobi sian suhatsuhat ni sada luat manang bangso.

              Dang laho boti si Abram bungkas sian hutana, alai mardongan bagabaga do ibana borhat manopot luat manang bangso na naeng sitopotonna. Bagabaga i ima:

  1. Hubahen do pe ho gabe bangso na bolon
  2. PasupasuonKu angka na mamasumasu ho, jala toruonKu angka na mamurai ho
  3. Dapotan pasupasu marhitehite ho saluhut angka bangso ni tano on.

 

a.     Gabe bangso na bolon

Tung ise ma si Abram umbahen na dapot bagabaga: “gabe bangso na bolon” ibana di bahen Jahowa Debata? Tung dapotan asi ni roha do si Abram marhite panjoun ni Jahowa ibana. Ganup luat manang bangso adong do panggomgom, nang pe uju na dijou Jahowa si Abram dang disurathon ise do panggomgom di ur-kasdim, jala adong do na mora asing ni keluarga si Abram. Di saluhut angka na mora dohot panggomgom di portibi on, dapotan asi ni roha do si Abram. Uju na dijou Jahowa si Abram asa bungkas sian huta hatubuanna, marumur ma ibana pitupulu lima taon, alai ndang adong dope tubuna marhite ripena, ima si Sara. Bagabaga “gabe bangso na bolon” tontu gabe sada asupan (ancaman) tu bangso na bolon di humaliang, isarana Misir, Kanaan, Kasdim dohot bangso na bolon na asing di humaliang. Boha do masa bagabaga ni Jahowa on tu si Abram, ibana pe disuru bungkas sian huta hatubuanna, jala ndang adong ianakhonna. Somalna do inakhon i na pabalgahon goar ni amana. Marhite turpuk jamita on pabotohon tu hita, ndada na marharoroan sian hadirion ni si Abram umbahen ibana gabe bangso na bolon, alai ala Debata na manjou ibana ima Jahowa, Debata na bolon situtu jala Debata na sun hinagogo. Habolonan bangso ni si Abram marharoroan sian Jahowa Debata. Jahowa Debata sandiri do na mambahen pinompar ni si Abram torop songon bintang di langit na so habilangan ala ni toropna. Saut ma bagabaga i, dungkon sorang ianakhonna si Ishak. Dapotan asi ni roha do muse si Abram dung marhasatiaon ibana mangulahon manang aha pe na nidok ni Jahowa Debata siulahon ibana. hasatiaon dohot hadaulaton ni si Abram, marsingkat ma goar ni si Abram gabe Abraham, asa ganup jolma na na marhasatiaon di haporseaonna dohot di hadaulatonna tu Jahowa Debata, goaron ma ibana pinompar ni si Abraham; jala dipillit Jahowa do ibana gabe ama ni saluhut angka na porsea hinorhon ni hasatiaonna jala hadaulatonna mangulahon dohot mangoloi parsuruon ni Jahowa Debata tu ibana.

 

b.     PasupasuonKu angka na mamasumasu ho, jala toruonKu angka na mamurai ho

Bagabaga na paduahon ima bagabaga pangaramotion dohot pandonganion ni Jahowa Debata tu si Abram. Ndada holan na mamillit manang marsuru si Abram asa bungkas sian Ur-kasdim, alai marudut do pamiliton dohot parsuruon i tu pangaramotion dohot pandonganion ni Jahowa Debata. Maol do panggomgom ni sada bangso manjalo halak na so tinandana masuk tu bangso na ginomgomanna, dietong do i musu manang matamata. Alani i, do boi do talapati na gabe sada hamaolon do tu si Abram laho manopot sada huta na so hea dope dibolus jala ingkon mangadopi ondamondam ni angka harajaon na binolusna. Molo talapati bagabaga ni Jahowa Debata tu si Abram, aha be harua dihabiari si Abram ondamondam ni angka panggomgom ni sada bangso. Jahowa do na mandongani dohot mangaramoti si Abram mangalangkahon simanjojakna manopot tano na naeng dipasahat Debata tu ibana. Jahowa Debata sandiri do na marporang dompak angka bangso na manjahati si Abram, Jahowa sandiri do na pamasaon haluaon dohot hangoluan tu si Abram, asal ma marsihohot si Abram manggohi parsuruon ni Jahowa tu ibana.

 

c.      Dapotan pasupasu marhitehite ho saluhut angka bangso ni tano on.

Tua na i jolma molo boi ibana dipillit Jahowa Debata gabe dalan pasupasu tu donganna jolma. Ndang na so pasupasu i tu si Abram, alai marhite ibana dapotan pasupasu ma angka bangso. Songon pardalanan ni aek sunge songon i do mabaor ni pasupasu ni Debata tu angka na sai manghaposi Jahowa Debata. Laos marpardomuan do goar ni si Abram marsingkat gabe Abraham asa ibana ma ama ni saluhut jolma na porsea manang na satia manggohi hata dohot lomo ni roha ni Debata di pardalanan ni ngoluna. Si Abram gabe gombaran jala gabe ama taringot tu hadaulaton, pangoloion na pollin songon hasatiaon. Diida jala ditatap angka bangso ma parange hadaulatonna, songon i nang pangoloionna nang songon i hasatiaonna asa parsidohot ma angka bangso taruli di pasupasu na sian Jahowa Debata.     

 

Debata Jahowa, na manjou si Abraham i asa bungkas sian Ur-kasdim, ima Debata na marningot sude angka bagabaga naung dibagabagahon i. Dilehon Jahowa pe bagabaga i, ima gabe hangoluan do tu si Abram. Jala marhite si Abram i dapotan ngolu angka bangso di tano on. Boi do sasintongna si Abram manulak panjouonna i alani hamoraonna di Ur kasdim; boi do ibana manulak panjouonna i ala ndang diboto ibana songon dia parngoluanna dohot keluargana di tano na naeng sidapotonna i. Alai hadaulaton dohot haoloon ni si Abram, paposhon rohana jala na so jadi jumpang ganggu ni roha di ibana laho mangulahon panjouon ni Debata tu ibana. Andorang so sahat ibana tu tano na dibagabagahon i, torop do angka na masa diadopi, isarana parporangan, dohot ragam do asupan (ancaman) sian bangso na asing diadopi ibana. Dibagasan hadaulaton dohot haoloon i do hataridaan haporseaonna ndang na gabe mandele ibana mandapothon tano naung dibagabagahon Jahowa hian tu ibana. Lam pos muse ma rohana di 3 bagabaga ni Debata i tu ibana. Marparbue do hadaulataon dohot haoloon ni si Abram i, ima di na sahat ibana di tano na dibagabagahon Jahowa i di ibana.

Sahat ma si Abram dohot ripena, si Sara nang songon i angka naposona tu tano i. Nda tung didapot ibana jabu na balga, jala na gabe uluan ibana di inganan i alai songon halak na leban do ibana disi. Undungundung  do diingani. Undungundung ima inganan parmianan na mamangke tenda. Boi do dipapinda hombar tudia lomo ni nampunasa. Ndang na gabe istana manang jabu na sian batu undungundung i, alai holan na holan tenda dohot amak di bagas ni undungundung i. Alai idaonta ma, di Ur kasdim mamora do si Abraham, alai ditadinghon do sudena i tumopot tano na dibagabagahon Jahowa, Debata i tu ibana.

 

Hahonaan ni Turpuk

              Di minggu sexagesima sadari on, dipabotohon do tu hita marhite jamita on taringot hadaulaton dohot pangoloion ni si Abram tu panjouon dohot parsuruon ni Jahowa Debata tu Ibana. dipaborhat Jahowa do si Abram mardongan tolu bagabaga na naeng sipamasaon ni Jahowa tu ibana. Hinorhon pangoloionna di panjouon dohot parsuruon ni Jahowa mardongan bagabaga i, dapotan pasupasu ma ibana sian Jahowa. Mangula do Jahowa papatarhon huasoNa nang pe mangatasi suhat pamingkiran ni jolma; lobi sian na hea tapingkiri pe taringot hinadenggan tu dirinta tarpatupa Jahowa Debata do saluhutna; saluhut na sahat tu suhatsuhat pingkiran ni jolma tarpatupa Jahowa Debata do, songon bagabaga tubuan anak ma si Sara, jolma ni si Abram. Molo hombar tu suhatsuhat pamingkiran ni angka jolma, boha do parsautna tubuan anak si Sara hape umurna pe nunga tung matua, jala ndang tarjalo pingkiran umur naung matua boi dope tubuan anak. Ido tutu, ndang adong na so tarpatupa Jahowa Debata. Songon i ma Jahowa pasauthon bagabagaNa tu si Abram taringot tu pangaramotion, panarihon dohot lan angka na asing.

              Turpuk jamita evangelium on mangajarhon tu hita taringot hadaulaton ni si Abram na tarida sian haoloon daohot haundukhon manggohi panjouon dohot parsuruon ni Jahowa. Mardongan bagabaga do si Abram do ibana borhat mangoloi parsuruon ni Debata, ima bagabaga pangaramotion, pandonganion dohot pasupasu. Ndada na gabe mansohot tu si Abram pasupasu i, alai marhitehite sian ibana dapotan pasupasu do angka bangso. Dipasupasu Jahowa Debata do si Abram asa boi gabe pasupasu ibana di humaliang. Hata on mangajarhon tu hita, nunga tahilala pangaramotion dohot pasupasu ni Jahowa di ngolunta, Debata na mamasumasu sude na jinama ni tangan, dilehon nang hahipason dohot lan angka silasniroha di ngolunta. anggo tahaparhatopot do anggo saluhut nasa na adong di ngolunta sadari on, ima pasupasu na sian Debata, naeng ma hita gabe pasupasu tu humaliangta marhite na olo hita gabe pasupasu tu humaliang. Ima marhite roha na olo mangurupi na ringkot siurupan, adomg roha na marpanarihon tu angka dongan na ringkot sisarihononhon. Debata ma na manarihon, Debata do na mamasumasu dohot mangalehon ganda ni dalan ni ngolu tu ngolunta be, amen.


Jumat, 25 April 2025

BAHAN JAMITA EPISTEL: 1 KORINTUS 1: 4 - 9

 BAHAN JAMITA EPISTEL 
MINGGU MISERICORDIAS DOMINI 
MINGGU, 04 MEI 2025 
1 KORINTUS 1: 4 – 9 


AI NAUNG GABE MAMORA DO HAMU 

DI BAGSAN IBANA DI SALUHUTNA I

Pdt. Daniel Bonardo Pane, M.Th.

 Patujolo 

Parhorasan ma di hamu na hinaholongan di bagasan Tuhan Jesus Kristus. Marhite na husurathon on ma hupasahat hami Selamat ulang taon ma tu hurianta HKI na pa-98 taon. Nunga godang jala ragam naung dibolus hurianta HKI angka parngoluan mamungka sian 01 Mei 1927 sahat tu tingki on. Ndang tarpajojor jala ndang tarhabilangan sude angka pasupasu ni Jahowa Debata na tongtong manumpahi huria HKI (parhalado dohot ruasna) di ragam parngoluonna jala hombar tu hinaringkotna be. Ragam do hamaolon na niadopan ni angka natuatua na pajongjong hurianta HKI alai boi do i saluhutna disalpuhon jala dipasidung holan ala asi ni roha dohot denggan basa ni Jahowa Debata tu HKI. Molo pe didok HKI mardalan sian hapogoson alai ndang gabe pangambati tu hamajuon ni huria HKI sahat tu tingki on. Sada sian tolu na diparsinta angka jolma di hasiangan on ima hamoraon. Autsugari disungkun, olo do hita mamora? Tontu torop pe adong mandok olo. Molo hata ni natuatua mandok: simbora gukguk, duldul otik; mamora hita luhut, alai sumurung ma au saotik. Pandohan i boi do dilapati mamora ma saluhut parhalado dohot ruas ni HKI, alai sumurung ma di au, di hami, di hurianami di HKI nami otik sian saluhutna. Turpuk jamita sadari on ima di ari parolopolopon HKI naung gonop marumur 98 taon ima manaringoti hamoraon na ingkon adong di hita saluhutna. Hamoran na songon dia do na dipangido turpuk jamita on? Antong masuk ma hita tu hatorangan ni turpuk. 


Hatorangan ni Turpuk 

Ia luat Korint ima sada huta na mansai ribur jala torop angka partigatiga sian desa na ualu laho martigatiga di labuan huta Korint. Marpangkhorhon do hariburon dohot hatoropon i di ragam pangantusion manang parbinotoan sian angka na bisuk na binoan sian luatnasida be. Torop do halak Kristen di huta Korint on angka na mora manang siparadongan marhite jamita manang panghobasion ni si Paulus uju mian ibana di luat Korint. Dung borhat si Paulus manguduti panghobasionna, hinorhon ni ragam angka jolma na ro mamboan hasomalan, parbinotoanna be tu luat Korint masa ma parbolatbolatan di luat i. parbolatbolatan i marpanghorhon di hasesega parsaoran ni halak Kristen di huria i. Tutu do nian mamora nasida di siadongan, alai molo di parsaoran na denggan dohot di pangantusion taringot tu ulaon partondion ndang boi dope dohonon  nasida naung mamora. Umbege na masa i hirahira taon 53 – 56 disurathon si Paulus ma suratna on, na marisihon taringot pangajarion haKristenon ni halak Krsiten di luat i dohot angka parulaon ni halak Kristen. Dibuhai do turpuk jamita on (ima ay. 4) na patuduhon las ni roha ni si Paulus marnida hamajuon dohot lam torop halak na di huta Korint gabe Kristen. Ndada dietong si Paulus hinorhon ni jamita manang panghobasionna, alai holan ala asi ni roha ni Debata sambing do naung nilehonna di bagasan Jesus Krsitus. Di holan di bagasan Tuhan Jesus Kristus sandiri do mamora hita di saluhutna, di sandok hata nang di pangantusion (ay. 5). Mamora di saluhutna, ndang na martudutudu holan di sihumisik manang di siadongan. Alai hamoraon di saluhutna ima hamoraon di pangantusion dohot di parbinotoan taringot basabasa ni Debata di ngoluna. Mamora ma nasida di saluhutna. Na marlapatan mamora ma di pangantusion taringot Tuhan Jesus Kristus, mamora di angka pambahenan na denggan, mamora di angka poda dohot pangajarion na sintong, mamora di ragam silehonlehon, jala mamora di angka ulaon parasinirohaon songon na pinatupanasida laho mangurupi huria na pogos songon na masa di huria na di huta Jerusalem (ida ay. 5 – 6). Molo nunga mamora di saluhut marlapatan ma i na so masa be na hurang di ngolunasida. Tung mansai singkop do dihilala roha ni si Paulus di hamoraon ni huria na di Korint. Ndada holan mamora diparhepengon, di arta, di siadongan alai naeng ma mamora di partondion, mamora di parulaon na denggan. Marsihohot ma nian huria i di saluhut hamoraonnasida huhut maimaima di hapapatar ni Tuhan Jesus Kristus (ay. 7). Tontong ma nian mamora huria na di Korint di hamoraon partondion, mamora di angka ulaon parasinirohaon, mamora di angka pangajarion, poda dohot ragam pangantusion na tontu di hata ni Debata huhut maimaima di ari ni Tuhanta Jesus Kristus (ay. 8). Ari ni Tuhan martudutudu do tu ari haroroNa na paduahalion, ari di na ro Ibana di bagasan hamuliaon surgo, ari manang partingkian paruhuman na parpudi mamboan angka badiaNa tu hangoluan salelengnilelengna. Haposan do Debata naung manjou hita tu parsaoran dohot AnakNa Tuhan Jesus Kristus (ay. 9). Dipatupa Debata do haluaon tu ganup jolma di bagasan hadirion ni Tuhan Jesus Kristus. Ibana do na patupahon panobusion dohot hasesaan ni dosa tu ganup jolma (pat. Joh. 3: 16 – 17). Marhite panobusion dohot hasesaan ni dosa masa ma pardengganan parsaoran jolma tu Debata jala parsaoran jolma tu jolma. Ndang masa be parbolatbolaton, ndang masa be haguntuoron di huria. Alai ngolu parhahamaringgi on ma na masa disi, na marsipasingkopan di na humurang. Jala ido na gabe hatardiaan naung mamora di partondion dohot di ulaon parasinirohaon, ndada holan mamora di parartaon manang sinamot. 


Hahonaan ni Turpuk 

Di ulang tahun pa-98 taon HKI di tanggal 01 Mei 2025 taon on, dipabotohon do tu hita naung mamora do hita di bagasan Tuhanta, Tuhan Jesus Kristus. Autsugari tarimangrimangi pardalanan ni hurianta sian taon 1927 sahat 2025 on, nang pe ragam angka hamaolon na niadopan ni HKI alai na so jadi pasombuon ni Debata Jahowa punjung di manaon i. sai ditumpakhi Jahowa Debata do basabasa dohot asi ni rohaNa tu HKI umbahen sahat tu tingki on HKI hot jongjong laho patuduhon hamoraonNa di ganup panghobasion ni HKI di portibi on. Jotjot do didok HKI huria na metmet, huria na pogos alai molo nunga di bagasan Tuhan Jesus Kristus hita HKI ima huria na bolon jala mamora. Bolon jala mamora do HKI di ganup ulaon panghobasionNa. Dia ma hataridaan habolonon dohot hamoraon ni HKI? damang dohot dainang na hinaholongan, habolonon ni HKI ima Hata ni Debata, hamoraon ni HKI ima hamoraon di partondion dohot ulaon parasinirohaon. Ndada holan di balga ni gedung, godang ni sinamot, arta manang uang kas ni huria na patuduhon bolon manang mamora HKI. mamora ma HKI di pangantusion dohot habisukhon taringot Hata ni Debata dohot angka ulaon na hombar tu lomo ni roha ni Debata; mamora do HKI di angka ulaon parasinirohaon dohot di panumpahion di angka na hurangan (marhite PA. Zarfat dohot ulaon ulaon Diakonia), mamora do HKI di angka ulaon parbaritanaulion, mambaritahon habalgaon dohot hatimbulon ni Jahowa Debata (marhite ulaon Marturia), mamora do HKI di angka ulaon parsaoran tu Debata dohot dongan jolma na tongtong rap marsitumpahan di angka ulaon las ni roha dohot habot ni roha (marhite ulaon Koinonia) dohot lan hamoraon na so tarpajojor. Molo masa sisongon i, ndang be begeon barita masa parbolatbolaton di huria HKI, masa hagunturon dohot hasesega huria holan ala ni parhepengon; ndang masa be na so marsiantoan parhalado tu parhalado, manang parhalado tu ruas, manang ruas tu ruas; dohot lan ulaon na jat na asing. Manghorhon hadengganon do sude hamoraon na sian Debata ndang mardongan hangaluton dohot hasesega. Antong, hita sude ruas dohot parhalado ni huria HKI, tapaduhon ma na tutu do HKI ima huria na bolon dohot mamora. Ndada holan mamora di sinadongan, alai mamora di saluhut ulaon na denggan, amen.

BAHAN JAMITA EVANGELIUM: PSALMEN/ MAZMUR 47: 1 - 10

 BAHAN JAMITA EVANGELIUM
MINGGU MISERICORDIAS DOMINI 
 
PSALMEN 47:1-10 

AI NAUNG GABE MAMORA DO HAMU DI BAGSAN IBANA DI SALUHUTNA I 

Pdt. Daniel Bonardo Pane, M.Th. 

Patujolo

 Tabe dohot parhorasan ma di hamu saluhutna damang dohot dainang na hinaholongan di bagasan Tuhan Jesus Kristus. Di ari na uli di ari na denggan on, maarolopolop jala marlasniroha ma hita ala na tongtong do Jahowa Debata manggomgom dohot mangaramoti dohot manumpahi hita di saluhut angka ulaon na denggan songon i nang basabasa na nilehonNa di ngolunta. Ibana do Debata na hamuliaonNa mangatasi saluhut hamuliaon na adong di portibi on. Patut do marlasniroha dohot marolopolop hita saluhutna marningot di saluhut pambahenan dohot silehonlehon ni Debata tu hita. Ndang tarpajojor jala ndang tarhabilangan saluhut angka basabasa ni Debata di ngolunta. Turpuk jamita evangelium di minggu Miserikordias Domini manjou hita tongtong manghalashon dohot mangolophon sude angka pambahenan ni Jahowa di ngolunta. asa lam tu antusna hita mangantusi turpuk jamita on, masuk ma hita tu hatorangan ni turpuk. 


Hatorangan ni Turpuk

 Ia Psalmen 47 ima ende na marharoroan sian anak ni si Kora (ay. 1). Ise do si Kora dohot anakna jala aha do ulaonna di peribadahan halak Israel? Di Psalmen adong 7 ende (psalmen) na marharoroan sian anak ni si Kora ima Psalmen 42, 45, 46, 47, 48, 87 dohot 88. Di Padan Na Robi adong do 4 horong na margoar Kora. Na parjolo, ima na manguluhon halak Edom pinompar ni si Esau (1 Musa 36: 5, 14, 18; 1 Kron. 1: 35); na paduahon, ima uluan ni bangso Edom anak ni si Elipas (1 Mua 36: 16); na patoluhon, Korah ima anak ni Hebron (1 Kron. 2: 43); na paopathon ima Kora anak ni Jisar, sahalak malim sian pomparan ni Kehat horong ni Jisar (2 Musa 6: 21; 4 Musa 26: 9 – 11). Di partingkian si Musa dohot si Aron manguluhon Israel haruar sian parhatobanon Misir marpungu ma angka malim sian horong ni si Kora jongjong mangalo si Musa. Marpanghorhon do na binahennasida i patubuhon rimas ni Debata (boi do idaonta rimas ni Debata tu horong ni Kora di 4 musa 26: 9; 5 Musa 11: 6). Alai ndada sude horong ni si Kora na gabe mate hinorhon ni rimas ni Debata. Deba sian anak ni si Kora malua do sian rimas ni Debata na marulaon gabe parende di bagas joro. Nasida ma na mambahen, manguluhon ende pujipujian dohot hasangapon ni Debata di undungundung na badia dohot di bagas joro ima anak ni si Kora sian horong Kehat (2 Kron. 20: 19); adong ma anak ni si Kora na martugas gabe sijaga harbangan Israel (1 Kron. 9: 19; 26: 1). Ianggo turpuk jamita on ima marharoroan sian anak ni si Kora, na sian pomparan ni Kehat. Ia turpuk jamita espitel on, ima ende na jotjot dipangke di ulaon parsombaon (peribadahan) halak Israel. Somalna do andorang so masuk tu undungundung na badia manang andorang so dimuhai ulaon parsombaon, adong do diendehon sada ende pamujion, ende parolopolopon, ende hamuliaon ni Jahowa Debata. Marsuraksurak, martopaptopap, jala marsaringar ma soara ende olopolop, ende pamujion tu Jahowa Debata. Ende i digoari do predilium dung pe diendehon ende predilium mulaannasida ma parsombaon ni Israel tu Jahowa. Turpuk jamita evangelium sadari on mangondolhon taringot hahomion harajaon, huaso dohot hamuliaon ni Jahowa Debata, Raja di saluhut angka raja di tano on, Debata ni saluhut angka debata na disomba angka bangso. na so boi dipatudos manang aha hamoraon, hasangapon, hamuliaon dohot ha-Debataon ni Jahowa nang di sude luat, di sude partingkion dohot di saluhut na adong di tano on. Ingkon marsomba do nasa ulu ni tot jala sude angka dila marhatopothon habalgaon dohot hatimbulon ni Jahowa Debata na mangatasi saluhutna na adong di tano on. Ibana do na patut sipujion dohot sisombaon. Jahowa do Debata na marhuaso sian hatongtongon sahat tu hatongtongon. Guru di Ibana do saluhutna nasa na masa di portibi on, jala ampunaNa do saluhutna. Nang pe jongjong angka pangalo na mangalo maradophon Jahowa Debata, alai tarpatupa Debata do nasida gabe sidegedegeon ni patna (pat. Ay. 2 – 6). Tung na songkal do Jahowa Debata. Ndang tardodo jala ndang hasuhatan sude angka ulaonNa. Martua ma Israel dohot bangso na marDebatahon Jahowa. Martopaptopap tangan ma sude bangso, jolma mangendehon hamuliaon dohot hasangapon ni Jahowa Debata, marsoraksorak ma angka bangso mangendehon ende pujipujian dohot pangiarhon soara olopolop mangolophon Jahowa. fokus ni parsombaonta tu Jahowa Debata ima hasangapon, hamuliaon dohot hatimbulon ni Jahowa Debata na mangatasi saluhut harajaon dohot hadebataon di portibi on (pat. Ay. 7 – 10). Marhite asi ni roha dohot basabasa ni Jahowa do na mambahen Israel taruli di pasupasu dohot hamoraon sian harajaon dohot bangso di humaliangna. Hasangapon dohot hamuliaon ni Jahowa songgop ma tu  bangso Israel, asa sude bangso longang marnida hamoraon ni Israel, na so boi dipatudos hamoraon ni Israel martimbangkon sude hamoraon ni sude harajaon. Marroan ma angka bangso laho marsiajar tu Israel asa parsidohot taruli di hamoraon songon na adong di Israel. Ndada marharoroan sian hadirion ni Israel hamoraonnasida, alai holan asiniroha dohot basabasa ni Jahowa do tu nasida. 


Hahonaan ni Turpuk

 Miserikordias Domini, ima minggu na manjouo hita mangendehon asi ni roha dohot hatimbulon ni Jahowa Debata. Boi dope hita parsidohot mangendehon asi ni roha dohot hatimbulon ni Jahowa Debata molo masa angka parsorion dohot sitaonon di ngolunta? boi dope hita parsidohot mangendehon asi ni roha dohot hatimbulon ni Jahowa di partingkian sinuaeng? Parsorion dohot ragam na masa di hangoluan on unang ma nian mangambati hita parsidohot laho mangendehon hatimbulon dohot habalgaon ni harajaon, hasangapon dohot hamuliaon ni Jahowa Debata. Guru di Ibana do saluhut nasa na masa di tano on. Marhite asi ni roha dohot hatimbulonNa do tarpatupa Ibana do laho mangaramoti, paluahon dohot manarihon hita di angka na ringkot di parngoluan on. Ndang pasombuonNa hita punjung di ragam sitaonon na masa, Ibana do tahe na mangurupi, mangaramoti, na tongtong manarihon ngolunta asa boi hita manalpuhon sitaonon manang parsorion i. umbahen i ma unang tading hita parsidohot laho mangendehon dohot mangolophon asi ni roha dohot hatimbulon ni Jahowa Debata. Beta ma hita ruas dohot parhalado HKI mangendehon dohot mangolophon Jahowa, Raja dohot Debatanta. Tung marhasangapon ma hita molo boi hita rap mangendehon asi ni roha dohot hatimbulon ni Jahowa Debata, songon na niula angka anak ni si Kora (2 Kron. 20: 19). Nunga 98 taon HKI di tingki on, di na ragam angka siboluson naung dibolus Jahowa Debata do na tongtong mangaramoti huriaNa HKI. Hatahon hamu ma sama hamu angka ende psalmen, angka ende pujipujian dohot ende partondion; endehon jala puji hamu ma Tuhan i di bagasan rohamuna! Manongtong ma hamu mandok mauliate siala saluhutna tu Debata Ama, di bagasan Goar ni Tuhanta Jesus Kristus (Gal. 5: 19 – 20). Taolophon ma tongtong Jahowa Debata marhite soara ende dohot olopolopta, marmulia GoarNa marhite angka endenta, sangap ma di Ibana saleleng ni lelengna

Selasa, 16 April 2024

BAHAN JAMITA EVANGELIUM MINGGU JUBILATE, MINGGU, 21 APRIL 2024; JOHANNES 10: 11 - 18

 

BAHAN JAMITA EVANGELIUM 
MINGGU JUBILATE
Minggu, 21 April 2024

Ev.: Johannes 10: 11 – 18; Ep.: Psalmen 23: 1 – 6; 
S.Patik: Pilippi 4: 8 – 9


JESUS PARMAHAN NA DENGGAN
oleh: Pdt. Daniel Bonardo Pane, M.Th.

Patujolo

            Asi ni roha dohot dame na sumurung na sian Jahowa Debata ma na tongtong mandongani hita saluhutna, amen. Parhorasan dohot las ni roha ma di hamu saluhutna! Syalom. Nuaeng masuk ma hita tu minggu Jubilate, ima minggu na manjou hita asa marolopolop ma hita saluhutna! Sungkunsungkun nuaeng, boi dope hita marolopolop di partingkian sinuaeng? Di ragam angka sipingkiron, siarsakhonon dohot sisarihonon disuru dope hita asa marolopolop, mangolophon panarihonon dohot pangaramotion ni Debata di ngolunta nang pe ragam sipingkiron, siarsakahonon dohot sisarihonon. Disarihon jala diramoti Jahowa Debata do hita songon sada parmahan tu birubiru na pinarmahanNa. Turpuk jamitanta sadari on pabotohon ise do parmahan na situtuna, jala parmahan na denggan, ima Jesus Kristus. Asa lam antus hita mangantusi turpuk jamita on, masuk ma hita tu hatorangan ni turpuk.

 

Hatorangan ni Turpuk

            Panurat evangelium Johannes on ima Johannes anak ni si Sebedeus, sada sian sisean ni Jesus Kristus, na disurat hirahira taon 50 – 80, ima partingkian na lam godang panghorhon ni horong gnostik (horong na so marhaporseai ha-Debata-on ni Jesus Kristus, horong na mandok na so tutu Jesus i Debata, jala ha-Debata-on pe ndang adong di bagasna. Ai na marsitaonon do Jesus jala mate jala na so tutu hehe ibana di ari patoluhon) dohot horong ni doketisme (horong na so mangharporseai ha-jolma-on ni Jesus Kristus. Tutu do Ibana Debata, alai ndang na Ibana na ditangkup, marsitaonon, manang mate di hau pinarsilang. Jolma na asing do i na suman tu dirina), jala adong muse ma horong ni parugamo Jahudi na so mangharporseai na tutu do Jesus i Kristus manang Mesias, Sipalua naung dibagabagahon angka panurirang di padan na robi; dohot angka horong na sai mangalului hasintongan dohot haluaon na so marharoroan sian Jesus Kristus. Songon i do nang panghorhon hasesega ni Bagas Joro na binahen ni si Titus (ndada apostel Titus) di taon 70, na mambahen hamagoan arah ma halak Jahudi songon i nang halak Kristen Jahudi. Holan sega bagas joro na di Jerusalem, moru ma panghorhon ulaon ni malim na gabe parmahan di halak Israel jala silehon arah pandang ni halak Jahudi. Jala holan di buku ni si Johannes on do dipapatar taringot hasesega ni huta Jerusalem jala paulionNa ma i di bagasan tolu ari (pat. Joh. 2: 17 -22). Na boi dilapati: asa unang be berfokus tu bagas joro na di Jerusalem na dipanajongjong di atas batu, ala na boi sega dohot malengse jala salpu do i. Alai berfokus ma tu bagas joro na sasintongna, na so dipajongjong di atas batu, na so boi sega jala malengse jala na hot ro di salelenglelengna do hajongjonganna, ima Jesus Kristus. Ai Jesus Kristus do na nidokna disi.

            Buku ni si Johannes on menekankan na ha-Debata-on dohot ha-jolma-on ni Jesus Kristus (pat. Joh. 1: 1, 14). Ibana do hasintongan, hangoluan dohot haluaon na sasintongna. Marhite buku ni si Johannes on pabotohon ndang adong jumpang hasintongan, hangoluan dohot haluaon di luar hadirion ni Jesus Kristus (extra Iesum Christum, nulla veritas, nulla vita et nulla salus est) (pat. Joh. 14: 6). Di buku Johannes on adong do 7 hali Jesus Kristus mandok “Ahu do...” (hata gorik mandok: Ego eimi (VEgw, eivmi)) na pabotohon (menegaskan) hadirionNa, na tutu do Ibana jala holan Ibana do hasintongan, hangoluan dohot haluaon. Ndang adong na boi dipatudos jala tu hadirioNa. 7 hata i  ima:

  • 1.       Ahu do roti hangoluan (Joh. 6: 35);
  • 2.       Ahu do Panondang ni portibi on (Joh. 8: 12);
  • 3.       Ahu do Pintu (Joh. 10: 7);
  • 4.       Ahu do Parmahan na denggan (Joh. 10: 11);
  • 5.       Ahu do haheheon dohot hangoluan  (Joh. 11: 25);
  • 6.       Ahu do dalan, hasintongan dohot hangoluan (Joh. 14: 6)
  • 7.       Ahu do hau anggur na tutu (Joh. 15: 1)

Turpuk jamita on ima sada sian parumpamaan ni Jesus tu torop halak na mangihuthon Ibana. Dipangke Tuhan Jesus do parumpamaan di pangajarionNa, asa boi do natorop i mangantusi dia do na nidokNa disi, nang pe parumpamaan i diuduti tu hatoranganNa. Parumpamaan na binahen ni Jesus dison ima taringot parmahan dohot birubiru na pinarmahanNa. Andorang so masuk hita tu turpuk jamita evangelium on, tangkas ma jolo talapati ayat 1 – 10. Ima taringot pintu ni handang ni punguan ni birubiru dohot birubiru na asing na naeng masuk tu punguan birubiru i. Jesus Krsitus mandok: Ahu do Pintu (evgw, eivmi h` qu,ra) (ay. 7). Punguan birubiru ima punguan naung pinalua, birubiru na asing ima bangso na asing na naeng masuk tu punguan na pinalua (kaum proselit). Ndang adong boi birubiru na asing masuk tu punguan birubiru naung pinalua molo so marhite pintu. Ise ma pintu na nidona dison? Ima Jesus Kristus. Ayat 1 – 10 ima ndang adong jumpang haluaon molo so di bagasan Jesus Kristus i sandiri. Laos songon dia pe pambahenan ni jolma dohot hadirion ni jolma ndang boi jolma i patupahon haluaon dohot hangoluan tu dirina. Holan di bagasan Jesus Kristus do masa saluhutna i. Sude na i pabotohon na so boi hita sirang manang longkang sian Jesus Kristus.

Dibuhai Jesus do turpuk jamita on marhite hataNa na mandok: “Ahu do parmahan na denggan (VEgw, eivmi o` poimh.n o` kalo,jÅ). Diseahon parmahan na denggan i do hosana humongkop angka birubiruna” (ay. 11). Torop do angka jolma na olo jala rade gabe parmahan, alai ndang piga parmahan na olo denggan marmahani angka na pinarmahanna. Parumpamaan parmahan dohot na pinarmahanna (birubiru) ndang boi diantusi songon parmahan tu na pinarmahanna di pangantusion na somal. Di pangantusion na somal, molo denggan do diparmahan angka na pinarmahan i, gabe magodang jala mokmokan, dung i digadis ma na pinarmahan i asa adong ganti ni halojaonna uju marmahan. Ndang songon i talapati taringot tu ayat 11 on. Alai adong ma di bagasna parsaoran na so boi longkang. Di hata na asing didok hubungan patron klien.[1] Adanya hubungan ketergantungan antara domba dengan gembala. Domba sebagai klien yang sangat bergantung kepada gembala (sebagai patron). Parmahan na denggan ingkon do sumeahon hadirionna dohot hosana asa unang mago jala unang mampar birubiru i alai ndang na gabe marsigantung parmahan na denggan i tu na pinarmahanna. Manang aha pe na masa tu birubiru, ndang ditadinghon birubiru i. Parmahan i do na tongtong marmudumudu dohot manarihon na ringkot tu birubiru i nang pe olo sipata birubiru i manimbil sian dalan dohot sian na dihalomohon parmahan i. Ise do birubiru na nidokna dison? Ima halak na porsea, halak naung pinalua jala na tardidi di bagasan goar ni Debata Ama, Jesus Kristus dohot Tondi Parbadia. Hangoluan, las ni roha dohot pos ni roha do na pinarade ni parmahan na denggan i. Nampuna birubiru ima Jahowa Debata.

Ay. 12 – 18 ima parasingan ni parmahan na denggan dohot parmahan na jat, ima parmahan . Di ay. 12 – 13 dipabotohon do molo parmahan na jat holan na laho mangalului hauntungon, mangalap gaji dohot na so mangharingkothon na ngolu ni birubiru i. Asal ma bosur/ butong, dapotan untung manang mokmokhan parmahan i nang pe gabe marniang, mampar dohot susah ma angka birubiru i. Torop do angka babiat na naeng mambondut angka birubiru i, alai ala so di haringktohon parmahan i, gabe marserak, mago jala marmatean ma angka birubiru i. Boasa masa sisongon i? Ala parmahan niupaan, na so parmahan situtu, na so nampuna birubiru i jala didok rohana do gabe profesi manang pangkat na gabe parmahan, hape haoloon do laho mangulahon na sinuruhon nampuna birubiru i.

Ay. 14 – 18 dipabotohon songon dia do parmahan na denggan. Ditanda do birubiruna jala birubiru i pe mananda parmahan i. Sian i botoonta adong parsaoran na ronsu (hubungan yang dekat, harmonis, dekat di mana para domba merasa nyaman dan aman bersama sang gembala). Ndang na holan patuduhon posisi dohot otoritas na tumimbo parmahan sian na birubiru nang pe sintong do sisongon i dibagasan. Sahalak parmahan na denggan ima na peduli (care), marmudumudu (merawat (foster)), menyembuhkan (heal), menopang, menyokong (sustain), menguatkan (affirm/ strengthen), membuat rasa nyaman dan aman (comfort) angka birubiru na pinarmahanNa. Tung holong situtu do parmahan i tu birubiru i, jala tung na martua ma birubiru na diparmahani parmahan na denggan i. Marroan ma angka birubiru na asing na marnida pambahenan ni parmahan i, alai dang ditulak Parmahan i nasida. Dijangkon do tahe denggan asa uang mampar jala unang tu hamagoan birubiru i, alai gabe parsidohot di hatuaon dohot di hangoluan na pinaradeNa i.

Songon ima panarihonon dohot pangaramotion ni Jesus Kristus di ngolunta. Na so jadi tadingkononNa, pasombuonNa hita mamolus ragam na masa di hasiangan on. Diparrohai, diparorot, diparmudumudu, ditogutogu, diapuli do hita di saluhut angka na masa, dipatongon do hita tu jampalan na lomak jala ditogutogu do hita di aek hasonangan (pat. Psalmen 23). Nang pe marriburibu manang marloksaloksa angka babiat laho manoro dohot mambondut hita, songon i nang hamatean ndang pola be mabiar hita disi, ai Jesus Kristus do pangondianta di saluhutna i. Dilehon do hosaNa asa unang tu hamagoan dohot hamatean sisalelenglelengna hapatean ngolu ni angka na porsea tu Ibana alai tu hangoluan salelenglelengna do. Parmahan na denggan do Jesus Kristus. Ibana do na mangalehon mangan dohot minum partondionta marhitehite hinandenggan angka pambahenanNa. Diboto Jesus do aha na ringkot di ngolunta, jala marsigantung tu Ibana do hita. Ndang jumpang hasintongan, hatuaon, dohot haluaon di luar Jesus Kristus.

 

Hahonaan ni Turpuk

            Diparmahan Jesus Kristus do angka na porsea di Ibana marhite angka parmahaNa, ima Pandita dohot sude angka parhalado na marhalado di huria; diparmahan Jesus Kristus do angka ianakhon marhite natorasna be; diparmahan Jesus Kristus do angka jolma marhite pamarenta na pinabangkitNa; diparmahan Jesus Kristus do angka sisean marhite angka guruna be; dipangke Jesus Kristus do hita, ganup na porsea marmahani na pinasahat tu hita. Antong boha do hita nuaeng gabe parmahan di tongatonga huria, keluarga, dohot masyarakat. Unang ma gabe marsigantung hita angka parmahan tu na ganup na taparmahani. Alai denggan ma taula haparmahanion i asa marolopolop jala marlas ni roha angka na tarparmahani i. Sai jumpang ma roha na peduli (care), marmudumudu (merawat (foster)), menyembuhkan (heal), menopang, menyokong (sustain), menguatkan (affirm/ strengthen), membuat rasa nyaman dan aman (comfort) angka ruas, ianakhon dohot masyarakat na taparmahani di ganup parngoluanna be. Unang ma gabe songon parmahan na jat hita na so mangharingkothon jala na so manjamothon ruas ni huria, ianakhon dohot masyarakat holan asa dapot na dirohanna. Na manghorhon mampar, marniang, mate haporseaon dohot panghirimon ni na taparmahani. Taingot ma hata ni Jahowa tu angka parmahan na jat: ai Jahowa sandiri do gabe alo tu angka parmahan na jat (pat. Hes. 34: 1 – 10).

            Ndang adong parmahan na boi dipatudos songon pambahenan ni Jahowa Debata tu si Daud dohot na pinatupa ni Jesus Kristus songon turpuk jamitanta sadari on. Ndada holan tu si Daud dohot tu angka apostel dohot na angka na porsea tangkas parmahanion ni Debata, alai marudut do sahat tu tingki on. Diparmahani do hita, asa unang tu hamagoan ngolunta alai tu hangoluan do tahe. Diparmahani do hita marhite asi ni roha dohot angka hsintongan na binahenNa asa dapotan hasintongan dohot hangoluan salelengna hita. Jubilate: marolopolop ma hita angka na porsea, angka naung pinalua, sude na tinompa ala Jahowa Debata jala Amanta di bagasan Jesus Krsitus do pangondianta! Ibana do na marmudumudu dohot marmahani hita asa unang hurangan hita di gogo partondion dohot di ngolu pardaging on. Marhahipason do hita mangula ulaonta, asa dapotan pasupasu hita sian na taula i. Jolma na martua ma hita na ai Jahowa Debata do Parmahanta di bagasan Jesus Krsitus.



[1] Patron klien merupakan hubungan ketergantungan antara satu hal kepada hal lainnya. “Hubungan patron-klien adalah suatu bentuk hubungan antar komunitas di mana ada pihak yang merasa perlu dilindungi oleh pihak yang lain. Pihak yang merasa perlu dilindungi adalah yang menjadi klien, sedangkan yang melindungi adalah patron-nya. Ada dua hal yang penting dalam patron klien: pertama: patron: seorang penolong, dermawan, atasan (tuan); kedua: clien: seorang yang membutuhkan bantuan, penerima derma, bawahan. Patron akan menyediakan barang, atau hal – hal yang dibutuhkan oleh klien. Klien harus berkewajiban untuk memberitakan kebaikan dan menjaga nama baik serta menyukuri pemberian sang patron, serta melakukan apa yang ditugaskan oleh patron terhadap klien.

Usulan ni Ende:

1.       6: 1, 4, 5

2.       432: 1, 3

3.       197: 1, 5

4.       188: 1 – 2

5.       714: 1....

6.       211: 1, 3

7.       754: 1...


 



[1] Patron klien merupakan hubungan ketergantungan antara satu hal kepada hal lainnya. “Hubungan patron-klien adalah suatu bentuk hubungan antar komunitas di mana ada pihak yang merasa perlu dilindungi oleh pihak yang lain. Pihak yang merasa perlu dilindungi adalah yang menjadi klien, sedangkan yang melindungi adalah patron-nya. Ada dua hal yang penting dalam patron klien: pertama: patron: seorang penolong, dermawan, atasan (tuan); kedua: clien: seorang yang membutuhkan bantuan, penerima derma, bawahan. Patron akan menyediakan barang, atau hal – hal yang dibutuhkan oleh klien. Klien harus berkewajiban untuk memberitakan kebaikan dan menjaga nama baik serta menyukuri pemberian sang patron, serta melakukan apa yang ditugaskan oleh patron terhadap klien.

Senin, 28 Agustus 2023

BAHAN JAMITA EVANGELIUM MINGGU, 03 SEPTEMBER 2023; 2 KORINTUS 8: 1 - 7

 BAHAN JAMITA
MINGGU XIII DUNG TRINITATIS
MINGGU, 03 SEPTEMBER 2023
EV.: 2 KORINT 8: 1 – 7; EP.: 2 KRONIKA 9: 1 – 8; PATIK
 

ULAHON MA ULAON PARASINIROHAON!

Pdt. Daniel Bonardo Pane, M.Th.

Patujolo

            Parhorasan ma di hamu saluhutna na hinaholongan di bagasan Jesus Kristus! Asi ni roha dohot dame na sian Debata Amanta, holong satia ni Tuhan Jesus Kristus dohot parsaoran ni Tondi Parbadia ma na tongtong mangaramoti jala mandongani hita saluhutna, amen.

            Sada sian 3 ulaon na ingkon sihobasan huria ima ulaon parasinirohaon manang na jotjot didok diakonia. Boi dope masa ulaon parasinirohaon di ganup huria di partingkian sisaonari? Tontu adong na mandok: “boi”, adong na mandok “marnida na masa” jala adong na mandok “maol” gariada iba hurangan boha ma mangurupi. Apostel Paulus marhite turpuk jamita on, naeng ma paingothon huria na adong di Korint asa unang lalap nasida holan laho mamingkirhon panghobasion na ringkot tu nasida sandiri, hape tading di ulaon parasinirohaon. Disosohon si Paulus do huriaon asa songon pangharingkthon huria i di angka panghobasion di huria songon i ma nang nasida mangharingkothon ulaon parasinirohan. Asa lam antus hita mangantusi turpuk jamita on, masuk ma hita tu hatorangan ni turpuk.

 

Hatorangan ni Turpuk

            2 Korint ima surat na paduahon na tinongos ni apostel Paulus tu huria na adong di huta Korint. Surat on disurathon si Paulus hirahira taon 53 – 56 Masehi uju di Makedonia ibana rap dohot si Titus. Ditongos apostel Paulus do suratna on laho mangalusi dohot mangalo angka parpoda haliluon na mangajarhon angka pangajarion na marasing taringot Jesus (adong ma disi horong: gnostik dohot dekotisme) dohot na mampartontanghon taringot haapostelon ni si Paulus di huta i. Umbahen i masa ma parsalisian, hagunturon dohot angka parbolatbolaton di huria i. Hinorhon ni i torop ma halak Kristen tarlumobi angka parhobas sumurut sian haringgasonna manghobasi huria i, godang na mandele jala manadinghon pangajarion na sintong i. Umbahen i ma marhite si Titus ditongos si Paulus suratna on.

            Dibuhai si Paulus do suratna na paduahon on pabotohon dirina apostel ni Jesus Kristus (avpo,stoloj Cristou/) sian lomo ni roha ni Debata (2 Korint 1: 1), na marlapatan nada sian roharoha ni si Paulus ibana gabe apostel, jala ndada sian lomo ni rohana. Alai sian lomo ni roha ni Debata do umbahen parsidohot ibana gabe apostel ni Jesus Kristus. Ayat 1 turpuk jamita on dipabotohon si Paulus do taringot asi ni roha ni Debata (ca,rin tou/ qeou/) tu angka huria na di Makedonia. Asi ni roha (ca,riV) marlapatan las ni roha, holong ni roha, pambahenan angka na denggan, pangaramotion dohot panumpahion. Hombar tusi naeng do dipabotohon si Paulus di ayat 1 on angka pambahenan na denggan, holong ni roha, pangaramotion dohot panumpahion ni Debata tu huria Makedonia. Huria Makedonia ima huria na adong di luat Makedonia, Junani, ima luat mula ni budaya/ tradisi helenisme jongjong uju kaisar Aleksander Agung. Huria na pogos jala mansai tertinggal alai ringgas patupahon pangurupion tu huria na adong di huta Jerusalem (pat. Rom. 15: 27). Hata huria na nidokna dison ima halak Kristen. Halak Kristen di huta Jerusalem ima huria na pogos jala na ringkot siurupon hinorhon ni angka pangaleleion dohot ragam angka haporsuhon na dibinahen halak Jahudi.

            Dibahen si Paulus do huria na di Makedonia gabe tiruan tu huria na di Korint taringot tu silehonlehon dohot haringgason patupahon panghobasion di huria. Nang pe huria na di Makedonia ima huria na pogos jala na mangadopi sitaonon manang haporsuhon godang, alai tung na so mansohot do nasida patupahon panghobasion dohot marsilehonlehon tu huria na hurangan. Hinapogosnasida do habasaon na lumobi. Asi ni roha ni Debata tu huria Makedonia mampanghorhon hamoraon di partondion (kaya dalam rohani). Hamoran partondion on ma na gabe hasurungan ni huria Makedonia. Tarida do habason na lumobi halak Makedonia ima las ni roha ni huria mangurupi angka huria na adong di Jerusalem dohot angka na hurangan. Ndada na lobiannasida umbahen na olo mangalehon, alai nang pe di bagasan hapogoson dohot hinahansit/ sitaonon na mansai dokdok masa tu huria i alai las ni roha ni huria i mangalehon (ay. 2 – 3). I do na gabe sitiruon tu huria i tu huria  na di Korint.

            Huria na di Makedonia (Junani tungkan utara) mangolu di hapogoson alai huria na di Korint mangolu do di ragam hamoraon. Huta Korint ima huta na mansai bidang jala na maju, torop angka ro tu luat i laho martigatiga jala marsiajar taringot bisnis, budaya dan pengetahuan. Asing ni konteks hapogoson, huria na di Makedonia ima huria na dipasiding (orang – orang yang terpinggirkan) jala sai dilele do ganup halak Kristen di luat i. alai tung so mansohot do huria i patupahon pangurupion dohot panghobasion justru sai didosak huria Makedonia do asa parsidohot nasida mangurupi angka na badia, ima halak Krsiten na mian di Jerusalem.. Marsiadu do nasida patupahon panghobasion di tongatonga ni huria. Ndang sumurut nang pe sitaonon masa di nasida (ay. 4). Ndang adong pamingkirion untung rugi patupahon panghobasion dohot pangurupion i. Boi ma idaonta di 2 Korint 4: 1 – 10 songon dia ringgas jala komitmen ni huria i patupahon panghobasion dohot pangurupion i. tung ala na nionjar asi ni roha ni Debata do ndada ala ni haboion dohot hadirion huria i.

            Gumodang sian na nihirim tarpatupa huria na di Makedonia mangurupi na badia i (ay. 5). Nang pe huria Makedonia burju patupahon panghobasion dohot marsilehonlehon alai ndada na gabe hurangan nasida di hapogosonna i, sebalikna, habasaonnaisa i mampanghorhon las ni roha dohot hatuaon sude na i na nionjar asi ni roha ni Debata do naung jumolo dipanghilalahon huria i. Pambahenan ni huria Makedonia on ma na patuduhon huria i na mamparsaoran (koinonia), marbaritanauli/ mampanghatindanghon (marturia) dohot marasiniroha (diakonia). Tubu ma parsaoran na uli, lam rarat ma parbaritanaulion jala lam ringgas ma mangulahon ulaon asi ni roha, ima parbue haluaon na diparbuehon huria Makedonia. Dipatupa huria Makedonia pe ulaon i ima songon peleanna dohot pambahenanna tu Tuhan Jesus Kristus (patudos Mat. 24: 40) jala marhite asi ni roha ni Debata parsidohot ma angka apostel manghilala panghobasion dohot pangurupion ni huria na di Makedonia i.

            Ido umbahen disuru/ diapoi ma si Titus asa ro ibana tu huria Korint asa songon na binahen ni si Titus di Makedonia songon i ma nang ibana patupahon ulaon parasinirohaon di huta Korint marhite manosohon jala mangapoi asa parsidohot ma huria Korint patupahon ulaon panghobasion dohot parasinirohaon (ay. 7). Unang be sai lalap di angka persoalan holan ala ni parbolatbolaton dohot ragam parpoda haliluon. Ringkot do nian pasiduhon jala manggotaphon angka parpoda haliluon i dohot parbolatbolatan i di huria i. Denggan ma huria mamparsaoran nasida tu nasida, unang be adong parbolatbolaton, rap marsijangkonan ma nasida. Alai dang boi so disi. ingkon boi dipatuduhon parbue hatuaon dohot haluaon marhite na ringgas patupahon panghobasion dohot parasinirohaon songon tanda na parsidohot do huria i (na di Korint) manjalo asi ni roha ni Debata.

            Di ay. 7 dipabothon si Paulus do hasurungan ni huria Korint. Ndada na mambuat roha si Paulus dison songon na binahen angka parjamita manang panurirang gapgap na sai olo mamuji na mora jala na sangap asa dapotan ibana sian na mora dohot na sangap i. Laho manosohon dohot mendedikasikan huria i mamangke hasurunganna i songon na binahen ni huria na di Makedonia. Hasurungan na dipabotohon si Paulus dison ima: di haporseaon, di hata, parbinotoan, di nasa haringgason, di pangholongion huria Korint tu si angka apostel dohot huria. Songon i ma nang hasurungan ni huria i patuaphon ulaon parasinirohaon. Sude hasurungan na pinabotohon si Paulus di ay. 7 ima parualon ni Tondi Parbadia (patudos tu 1 Korint 12). Hasurungan ni huria Korint taringot tu ulaon partondion (songon di 1 Korint 12) naeng ma dos balgana tu ulaon parasinirohaon tu huria na pogos jala na hurangan. Songon las ni roha dohot haringgason huria i patupaon ulaon panghobasion di huria i songon i ma nang nasida mangharinggashon patupahon pangurupion tu huria na hurangan. Na marlapatan ndada holan mangharingkothon habalgaon ni huriana sandiri (selfish ministry) alai naeng ma panghobasion tu luhutna (holistically ministry) songon na pinatupa huria Makedonia.

            Alai naeng ma dipatupa saluhutna i di bagasan haburjuon ni roha, ndada na songon paksaan (ay. 8). Disosohon si Paulus do naeng ma dos panghobasion ni huria i tu ulaon parasinirohaon marhite roha na olo mangurupi. Ndang be holan mangharingkothon huriana gabe tading mangharingkothon huria na asing tarlumobi di huria na asing. Molo pe boi diula ulaon parasinirohaon ndada patuduhon haboion dohot siadongon alai ala nionjar asi ni roha ni Debata do na manosohon hita patupahon ulaon parasinirohaon. Huria na digohi asi ni roha ni Debata naeng ma patupahon ulaon parasinirohaon.  

           

Hahonaan ni Turpuk

            Adong dope huria di partingkian on holan sibuk tu: persoalan na masa, boha ma asa bagak gedung ni huria, boha ma asa adong hepeng kas, boha ma asa godang ro hepeng, dohot lan angka na asing. Sadar atau tidak sadar, godang do huria na di hasiangan on madabu tu paham mamonisme, hedonisme na patuduhon keberhasilan ulaonna molo: adong pembangunan huria, gok saldo, naek sipalasroha, bagak parsaoran di huria hape laos tading tu ulaon parasinirohaon. Holan didok, lehon ma deba na di hita on mangurupi huria na asing, lehon ma deba na di hita mangurupi angka halak na hurangan, halak na sopot so marama sopot so marina, mangurupi angka na mauas jala na male, olo do berpikir dua kali hita patupahon i. jolo niida ma kas, jolo niida ma na masa dohot lan na asing.

            Marhite turpuk jamita on diajarhon do hita nuaeng naeng ma marsiadu laho patupahon ulaon parasinirohaon nang pe songon dia kondisi ni ngolunta manang huria na tahobasi. Ndada ingkon songon na binahen huria Makedonia na ingkon baheonta, molo tung boi pe songon i ndang na gabe ambaton. Nda tung gabe hurangan hita molo pe sian las ni rohanta hita olo mangurupi. Tahangoluhon ma ngolu parasinirohaon mangurupi angka donganta, huria na ringkot siurupon, na hurangan dohot na pogos, songon sada hataridaaan naung jumolo hita manjalo pasupasu dohot asi ni roha ni Debata hita.

            Alai molo pe hita patupahon ulaon parasinirohaon, unang ma ala ni paksaan ingkon sian las dohot ias ni roha ma. Apostel Paulus mandok disuratna: “ganup na nionjar ni rohana, unang sian muruk manang sian na so tarjua, ai dihaholongi Debata do na las roha mangalehon. Alai marhuaso do Debata mangusehon saluhut asiasi tu hamu, asa sandok tuk situtu di hamu jala marlobilobi hamu laho patupahon saluhut ulaon na denggan. hombar tu na tarsurat: "Na manaburi ibana, mangalehon tu angka na pogos; hot do hatigoranna i ro di salelenglelengna” (2 Korint 9: 7 – 9). Laos didok muse: “ Gabe dipasangap hamu Debata, ia dung tau hamu jumpang di ulaon parhobason on, ala ni pangoloion ni rohamuna, laho mangkatindangkon barita na uli na sian Kristus, dohot ala na buas pangantoionmuna di nasida dohot di dongan saluhutna” (2 Korint 9: 13). Hasangapon ma di Debata na di ginjang, amen.